İnsanların farklı bireyler olmasından kaynaklı olarak her insanın biricikliğini esas alan ve kendine has öğrenme yolları ile farklı öğrenme süreçleri yaşadığı kabulü üzerinde gelişen bir takım iş birliği süreçlerine koçluk diyoruz.
Bunu tarihsel süreç içerisinde bireyleri bulundukları durumdan veya konumdan hedefledikleri duruma veya konuma taşıyan bir araçtan ismini alan Fransızca orijinli bir sözcük olan "Coach" sözcüğüne felsefi anlamda dayandırabiliriz. Böylece koçluğun felsefesini keşfetmiş olurken, koçluk hizmeti verdiğimiz kişide (danışan) yaşam kalitesinin artırılmasını sağlama ve performansının geliştirilmesine katkı anlamında humanistik felsefe ve pozitif psikoloji uygulayarak güvenli bir çevre ve eğitim stratejisi yolu ile onu bir yerden bir yere taşımış oluruz.
Bireyin öğrenme ihtiyacının içeriğine bağlı olarak eğitim koçluğu, spor koçluğu, sınav koçluğu, takım (kurumsal) koçluğu, çift veya aile koçluğu ve yaşam koçluğu gibi alanlarda son zamanlarda sıkça duyduğumuz koçluk kavramı, bireysel özelliklerin farkında olmak ve bu özelliklerden olumlu olanları geliştirirken, olumsuzlukları gidermek üzerine eğilmiş bir yol arkadaşlığı şeklinde yürütülmektedir.
Burada koçluk, birlikte yol arkadaşlığı yapılan kişiye onunla ilgili doğru sorular sorarak kendini daha iyi tanıması için düşünme, yorumlama ve değerlendirme ortamı yaratmak gibi bir süreci kapsar.
Kısaca SWOT analizi yapılarak başlanabilecek olan koçluk sürecinde güçlü yönlerin pekiştirilmesi, zayıf yönlerin de geliştirilmesi esası uygulanır.
Koç, genel anlamda mentorlük ile karıştırılmaktadır. Mentorlükten farklı olarak koç, birlikte çalıştığı danışanlarına (koçluk hizmeti verdiği kişilere) yol göstermez, kendisine uygun olan yolu bulması için rehberlik eder.
Koç, bireyin potansiyelini açığa çıkarabilen, yeteneklerinin ve becerilerinin farkına vardıran kişi olarak "ona balık vermek yerine balık tutmayı öğretendir." Koç, bireyin yetenek, beceri, potansiyel ve dezavantajlarına göre yol belirlemesine yardımcı olur.
Birlikte çalıştığı yol arkadaşının kişilik analizini yapar, onun kendine has olan öğrenme yöntemini belirler, başarısını engelleyen unsurları ortaya çıkarıp görünür olmasını sağlar. Kendini tanıyan bireyin bu bireysel özellikleri ve ihtiyaçları doğrultusunda kapasitesini de göz önünde bulundurarak öncelikle kapasite geliştirme ve daha sonra da bireysel ihtiyacına uygun çalışma programı ile hedefine ulaşmada motivasyon sağlar.
Bazı kaynaklarda da Zihinsel Hazırlık Ve Karşılama Aşaması, Senas Çerçeveleme, Uyum Yakalama, Empatik Dinleme, Hedef Belirleme, Güçlü Gözlemler, Geri Bildirim, Güçlü Sorular, Yapılandırma, Güçlü Ricalar, Kişiyi Geliştirme, Tahhüt Alma ve Takip başlıkları ile belirlenen koçluk yaklaşımı temelde her tür koçluk ihityacında uygulanabilir.
Bu bağlamda analiz süreci ile başlayıp birlikte çalışma ile devam eden ve hipotez kurma aşamasından sonra geri bildirim aşamalarından geçilen ve deneme(sınama) süreci ile tamamlandıktan sonra tekrar analiz süreci ile meydana gelen bir döngü denebilir koçluk için.
Bu döngünün aksamaması ve hedefe daha sağlam ve etkin biçimde kısa sürede ulaşılabilmesi için koçların sahip olması gereken bazı nitelikler vardır: "Etkin bir koçluk için aktif dinleme, sesli ve sessiz iletişim becerilerini kullanma, hipotez kurdurtma, geribildirim alma, farkındalığı ortaya çıkarma, SWOT analizi yaptırarak değişim için engelleri değerlendirmesine yardımcı olma, kişinin kendi hedeflerini belirlemesini sağlama, destekleme, motivasyonunu arttırma, koçluk alan kişinin verdiği kararlarda sorumluluk almasını sağlamadır"(1) (2)
Girişte telaffuz edilen Eğitim Koçluğu, Yaşam Koçluğu, Takım Koçluğu gibi alanların hepsinde aslında temel felsefe danışanı veya danışanları bulundukları yerden hedefledikleri yere taşıma sürecinde etkin bir dinleme yolu ile doğru sorular sorarak onların kendi potansiyellerinin farkına varmalarını sağlayarak bu anlamda ihtiyaçları olan rehberliği yapıp gerekli motivasyonu sağlamaktır.
1.Pelz LS. Steps towards the Benchmarking of Coaches' Skills, International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring February 2014;12(1):47-62. 26.
2.NHS Leadership Centre (2005) Literature review: coaching effectiveness – a summary.
http://literacy.kent.edu/coaching/information/ Research/NHS_CDWPCoachingEffectiveness.pdf adresinden 3 Şubat 2015 tarihinde ulaşılmıştır
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder